๒๖ มิถุนายน วันคล้ายวันประสูติสมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก

พระประวัติ สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก” สมเด็จพระสังฆราช พระองค์ที่ ๒๐ แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ พระนามเดิม “อัมพร ประสัตถพงศ์” ประสูติเมื่อ ๒๖ มิถุนายน ๒๔๗๐ ที่บ้าน ต.บางป่า อ.เมือง จ.ราชบุรี ทรงเป็นบุตรคนโตในจำนวนบุตรธิดา ๙ คน ของนายนับและนางตาล ประสัตถพงศ์

เมื่อพระชนมายุ ๑๓ พรรษา ทรงบรรพชาสามเณร ณ วัดสัตตนารถปริวัตรวรวิหาร จ.ราชบุรี โดยมีพระธรรมเสนานี (เงิน นนฺโท) เจ้าคณะจังหวัด เป็นพระอุปัชฌาย์ ทรงเล่าเรียนพระปริยัติธรรมในสำนักของพระอธิการโสตถิ์ สุมิตฺโต (ต่อมาคือ พระศรีธรรมานุศาสน์) วัดตรีญาติ จ.ราชบุรี ทรงสอบนักธรรมและบาลี ได้นักธรรมชั้นเอกและเปรียญธรรม ๔ ประโยค

วันที่ ๙ พฤษภาคม ๒๔๙๑ ได้ทรงอุปสมบทเป็นพระภิกษุ ณ มหาพัทธสีมาวัดราชบพิธสถิตมหาสีมาราม กทม. ทรงได้รับพระสมณฉายาว่า “อมฺพโร” โดยมี “สมเด็จพระสังฆราชเจ้า กรมหลวงชินวราลงกรณ” ขณะทรงสมณศักดิ์ที่ พระเทพโมลี เป็นพระอุปัชฌาย์ ทรงศึกษาพระปริยัติธรรมแผนกบาลีในสำนักเรียนวัดราชบพิธ จนทรงสำเร็จเปรียญธรรม ๖ ประโยค ทรงสมัครเข้าศึกษา ณ สภาการศึกษามหามกุฏราชวิทยาลัย (ปัจจุบันคือมหาวิทยาลัยมหามกถฎราชวิทยาลัย ) ทรงเป็นนักศึกษารุ่นที่ ๕ ทรงสำเร็จปริญญาศาสนศาสตรบัณฑิต เมื่อปี ๒๕๐๐ ต่อมาในปี ๒๕๐๙ ได้ทรงเข้ารับการอบรมพระธรรมทูตไปต่างประเทศ โดยทรงเป็นพระธรรมทูตรุ่นแรก ในปี ๒๕๑๐ ได้เสด็จไปทรงศึกษาต่อระดับปริญญาโท ณ มหาวิทยาลัยพาราณสี (Banarus Hindu University) อินเดีย จนทรงสำเร็จการศึกษามหาบัณฑิตด้านประวัติศาสตร์และโบราณคดี เมื่อปี ๒๕๑๒

ทรงเป็นหัวหน้าคณะเผยแผ่พระพุทธศาสนาที่ซิดนีย์ รัฐนิวเซาท์เวลล์ ออสเตรเลีย เมื่อปี ๒๕๑๖ ได้เสด็จไปประทับ ณ วัดพุทธรังษีสแตนมอร์ นครซิดนีย์ เป็นช่วงเวลาเดียวกับที่รัชกาลที่ ๑๐ ขณะทรงดำรงพระราชอิสริยยศที่ สมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฏราชกุมาร เสด็จพระราชดำเนินไปทรงศึกษา ณ วิทยาลัยการทหารดันทรูน กรุงแคนเบอรา ออสเตรเลีย พระองค์ได้เสด็จพระราชดำเนินไปทรงบำเพ็ญพระราชกุศลและทรงสนทนาธรรมอยู่เป็นประจำ เป็นปฐมเหตุให้ทรงพระราชศรัทธาเลื่อมใสในสมเด็จพระสังฆราชมานับแต่ยังทรงดำรงสมณศักดิ์ที่ “พระปริยัติกวี”

วันที่ ๖ กุมภาพันธ์ ๒๕๑๐ พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๑๐ ได้มีพระบรมราชโองการ โปรดสถาปนาให้ “สมเด็จพระมหามุนีวงศ์ (อัมพร อมฺพโร)” เจ้าอาวาสวัดราชบพิธสถิตมหาสีมาราม กรรมการมหาเถรสมาคม แม่กองงาน พระธรรมทูต นายกสภามหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย ฯลฯ ดำรงตำแหน่งสกลมหาสังฆปริณายก เป็นสมเด็จพระสังฆราช พระองค์ที่ ๒๐ แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ มีพระนามว่า “สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก” โดยมีพระราชพิธีสถาปนาสมเด็จพระสังฆราช ณ พระอุโบสถ วัดพระศรีรัตนศาสดาราม เมื่อวันที่ ๑๒ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๐